TOKAT’TA KALKINMA ODAKLI, SÜRDÜRÜLEBİLİR TURİZM 21.02.2015

TOKAT’TA KALKINMA ODAKLI, SÜRDÜRÜLEBİLİR TURİZM

 

İl kültür Turizm Müdürlüğü’nün 24.02.2015 tarihinde 26 Haziran Kültür Sarayı Şehit Bozpınar Toplantı Salonu’nda gerçekleştirdiği İl Turizm Koordinasyon Kurulu Toplantısı sempozyumdaki konuşma metnidir.

Kadir ÖZBİLGİN/ 21.02.2015

Tokat’ta kalkınma odaklı, sürdürülebilir turizm ki, ben buna “toplum temelli” tümcesini de ekliyor ve “kalkınma odaklı, toplum temelli, sürdürülebilir turizm” diyorum.

Bu tümceyi böyle okuduğumuzda çok karmaşık gibi görünüyor.  Oysa hiç de öyle değildir. Karmaşık gibi görünse de, aslında sadece biraz zorlu ama sonuçları itibariyle ödüllendirici bir süreci işaret etmektedir.  Neden “…biraz zorlu” diyorum? Çünkü J.J. Rousseou’nun dediği gibi, bugün biraz zor dediğimiz işler, zamanında yapmamız gereken,  fakat yapmadığımız kolay işlerin birikmesiyle meydana gelmiştir de ondan. Yani işin bizatihi kendisi kolaydır, sadece yakın coğrafyamızdaki şehirlerle kıyasladığımızda, bizim biraz daha fazla çalışmamız gerekiyor.

TUDER Yönetim Kurulu Başkanı Kadir ÖZBİLGİNTUDER Yönetim Kurulu Başkanı Kadir ÖZBİLGİN

Kalkınma odaklı, toplum temelli, sürdürülebilir turizm kavramına gelmeden önce bu “sürdürülebilirlik”  konusuna kısaca değinmek istiyorum.

Sayın katılımcılar, herkesin diline pelesenk olan «sürdürülebilirlik» kavramı laf olsun diye söylenmemiştir? Sürdürülebilirlik sadece bir eylemin devamlılığını sağlamak kadar basit de değildir.

Turizmde sürdürülebilir kalkınma; Tokat Yöresi’ nin sahip olduğu zenginliklerin sürdürülebilirliği ile yörede yaşayanların gereksinimleri arasında bir denge kurularak ekonomik, toplumsal ve çevresel boyutlarıyla, bugünden geleceğe uyumlu bir planlama yapılmasını amaçlayan bütünsel yaklaşımı ve doğru yönetimi ifade eder.

Turizmde sürdürülebilirlik kavramından bahsettiğimizde, aynı zamanda,  planlamadan, bütüncül yaklaşımlardan, çevre dostu ve toplum temelli olmasından, akıllı ve doğru yönetilmesinden ve ekonomik bir yarara hizmet etmesinden de bahsediyoruz demektir.

Sürdürülebilir turizm yalnızca çevresel bir anlayışın mahsulü de değildir ve ana hedefleri arasında ekonomik sürdürülebilirlik de bulunmaktadır. Ekonomik bir yarara hizmet etmesi, yerel toplumun refahını desteklemesi, yerel topluma yönelik istihdam imkânlarının üretilmesi nedeniyle de kalkınma odaklıdır.

Kalkınma odaklı, toplum temelli, sürdürülebilir turizm konusuna dönersek;

Yaptığımız tüm araştırmalar, incelemeler, dünya ve Türkiye’deki örnekleri, Tokat’ın,  kalkınma odaklı, toplum temelli, sürdürülebilir bir turizm gelişimini 4 kanalda yürütmesi gerekliliğini ortaya çıkarmaktadır.

1-İçsel kalkınma

2-Yenilikçilik

3-Markalaşma

4-Yaratıcı Kültür Endüstrileri

1-İÇSEL KALKINMA (özü itibariyle kentlik bilinci ve sorumluluk duygusunun geliştirilmesiyle ilgilidir)

Eğer turizm çalışmaları hem kalkınma odaklı, hem toplum temelli ve hem de sürdürülebilir olsun diyorsak, bu çalışmaların odağında “insan” faktörünün olduğunu asla gözden kaçırmamalıyız. Eğer “insan” faktörünü atlarsak, turizmle kalkınma bir hayalin ötesine geçemez. Neden?  Diyebilirsiniz ki, tüm sektörlerde insan faktörü önemlidir. Evet, gerçekten de öyledir. Bir işletmenin hayatiyeti çalıştırdığı insanların elindedir. Ancak turizm sektöründe bundan daha fazlası gereklidir. Sadece nitelikli ve vasıflı elemanlar çalıştırmak başarı için hatta işletmelerin hayatiyetlerini sürdürebilmesi için yeterli değildir. Genel anlamda bir üretim sektörü olan (ürün ve hizmet üretimi söz konusudur) turizm sektörü, özü itibariyle çok özel bir yere sahiptir ve tüm sektörlerden farklıdır. Bu sektörde, başka sektörlerde bulunmayan çok uzun bir tedarik zinciri vardır. Sektördeki tedarik zincirinde yer alan, simitçisinden, çaycısına, tuvalet sorumlusundan, hediyelik eşya satanına, çöpçüsünden otelcisine, restoranına kadar her kesim ve herkes bu sektörde yer alanları birlikte ve derinden etkiler.  Öyle ki, eğer bu şehirde yaşayan bireyler ve onların oluşturduğu yerel toplum, Tokat’ta, kalkınma odaklı, toplum temelli, sürdürülebilir bir turizmin” gerçekleştirilmesi tasavvuruna, hayaline inanmıyor, katılmıyor ve paylaşmıyorsa, turizmi, kalkınma odağına koymamız gerçekten çok zor demektir.Soldan  TUDER Yön. Kur. Baş. Kadir Özbilgin,  İl Genel Meclisi Baş. Adem Dizer, Tokat Bel. Baş. Eyüp Eroğlu,  TSO Baş. Ahmet Arat,  Jeoloji Müh. Hüseyin ŞahinSoldan TUDER Yön. Kur. Baş. Kadir Özbilgin, İl Genel Meclisi Baş. Adem Dizer, Tokat Bel. Baş. Eyüp Eroğlu, TSO Baş. Ahmet Arat, Jeoloji Müh. Hüseyin Şahin

Çünkü değerli katılımcılar, tatil ve gezi amaçlı olarak Tokat’a gelen turiste hizmet sunulması aşamasında, Tokat’ın bütün ekonomik, coğrafi ve beşeri unsurların, turistin tatmin edilebilmesi için gerekli kalite düzeyini yakalamış olması gerekmektedir.

Tokat yöresine gelen bir turist sadece tek bir turistik üründen yararlanmaz. Çok sayıda ekonomik, coğrafik ve beşeri unsurların toplamından oluşan bir üründen faydalanır.

Turistin tatmin edilebilmesi için söz konusu unsurlar arasında bir uyum ve turizm döngüsünün sağlanması ve de bunun sürdürülebilir olması gerekmektedir.

Bu uyumun ve turizm döngüsünün sağlanması (Bir turistin ilin ya da destinasyonun adını duyduğu andan itibaren ili araştırması, gelmesi, gezmesi, yemek yemesi,, içmesi, eğlenmesi, hediyelik eşya satın alması ve dönmesi sürecinde hiç bir problem ile karşılaşmaması ve şehrine döndüğü zaman da bir ikinci kişiye tavsiye etmesi sürecidir. )turizm sektörünün oluşumu ve gelişimi için hayati derecede önemlidir. Turizm yatırımcıları bu döngünün sağlanamadığı ya da sağlanamayacağını anladıkları yerleşmelerde yatırım yapmaktan kaçınırlar.

Turizm döngüsünü bozan tek unsursa insan faktörüdür. Bu döngünün içerisinde yer alan diğer faktörler, iyileştirilmiş performans göstergeleri, iyileştirilmiş alt ve üst yapı, çevre ve ekoloji, zengin destinasyon gibi) kontrol edilebilir, denetlenebilir, gerekli çalışma ve bütçe olanaklarının sunulmasıyla bir ölçüde giderilebilir.

Ancak insan faktörü bizim denetleyebildiğimiz, kontrol edebildiğimiz bir unsur değildir. Bu nedenle turizm döngüsünde yer alan diğer faktörlerden önce, insana yatırım yapmaz ve kaliteli insan kaynağı oluşturacak çalışmaları şimdiden hayata geçiremezsek kalkınma odaklı bir turizmden de söz edemeyiz.

Bugün üniversite mezunu olmak kâfi değildir. İnsanların şehirlerinin sorunlarını, dertlerini, verimini bilmesi gerekir. Kendi şehrinin sorunlarını, dertlerini, verimini bilmeyenler, bölgesinin ve ülkesinin sorunlarını, dertlerini, verimini de bilmiyor demektir.

Peki, insanlar kendi şehrinin sorunlarını, dertlerini, verimini neden bilmezler ve öğrenmek istemezler?  Çünkü bu şehre yönelik bir aidiyet duygusu geliştirememişlerdir. Kent ve kentlilik bilinci edinememiş hatta hemşerilik bilincini kentlilik bilincinin önüne koyarak şehirlerine zarar verdiklerinin ayırdına bile varamamışlardır.

Yaptığımız çalışmalar ve toplantılarda, kentleşmeyi yol, köprü, altüst geçit, kentsel dönüşüm, AVM yapmak sanan o kadar çok insanla karşılaştık ki, tahsillerini ve kariyerlerini söylesek şaşırırsınız. Bu insanlar kentleşmenin önce insandan başladığını öğrenemedikleri ve içselleştiremedikleri sürece işimiz gerçekten çok zordur.

Bakınız size birkaç çarpıcı örnek vereceğim.

Toplantıya Tokat Valisi Cevdet Can ve Rektör Mustafa ŞahinToplantıya Tokat Valisi Cevdet Can ve Rektör Mustafa Şahin

“DRACULA VE KENT KONSEYİ” 20-02-2015 tarihli bir yerel gazetede çıkan makale

Yaşamı boyunca vahşetten başka birşey bulunmayan bi cani bir vampir olan II.Vlad namı dier Dracula’ dan turizm adına medet ummak ; tarihini ve tarihini seven insanların gönüllerini yaralamaktan öteye gitmez.Hangi dinden hangi milletten  olursa olsun öyle mahluku kim kabullenebilir ? kim yad etmek ister,kim ziyaret etmek ister.Bu mahlukun heykelini yaparak onu tabulaştırmak,bu mahlukun heykelini yaparak onu gelecek nesillere ne mesaj vermek isteniyor,anlamakta güçlü çekiyorum. Turizm bacasız sanayidir ama bence kolacılıktır. Sonuç olarak Dracula’nın heykelinden turizm adına medet umanlar hem bu dünyada, tarihini sevenlerin gönüllerinde de mahkum olacaklardır. hem de ahirette rabbime nasıl hesap vereceklerdir.

Yine 50 yıllık gazeteci olduğunu iddia eden bir şahıs, Niksar’daki Aziz Gregory Thaumaturgus Kilisesi’ni, arkeolojik kazı ile gün ışığına çıkaran dönemim belediye başkanına “papaz elbisesi de giy” diyebilmiştir.

Zile’deki Şeyh Nusrettin Tekkesi’ nin de bulunduğu köy halkı, o köyün Sebaste’nin 40 şehidinin küllerinin gömüldüğü ve bir zamanlar Kırklar Köyü ya da Sarin Köyü olarak da bilindiğini ve bu köyün Hıristiyanlarca da kutsal sayıldığını konuşmak istememektedirler. Literatürde yer almasına rağmen.

Başka bir zihniyet, Taşhan’a “Voyvoda Han” denilmesine de karşı çıkmıştır. Bu karşı çıkışın temelinde bilgisizlik yatmaktadır.

Aynı zihniyet Tokat’ta bir bağ kültüründen ve Tokat Yaprağından bahsederken, Tokat’ın özgün farklılıklarından sadece birisi olan ve gastronomi turizmi için çok değerli bulunan Mahlep Şarabından ve Tokat’ta bir şarap kültürü olduğundan da bahsetmemektedirler.

Bunu yazan ve söyleyen kişiler ne yazık ki, dini inançların, milli duygu ve davranışların, eylemler mozaiği olarak bir topluluğun birliğini sağlamakla beraber, çeşitliliğe, çok kültürlülüğe, farklı inançlara, mezheplere, medeniyetlere yer verilmesine dayanan turizmin parkuruna izinsiz, hoşgörüsüz ve öğretiye dayalı olarak girilmeyeceğini bilmiyorlar.

Bu nedenle de kalkınma odaklı, toplum temelli sürdürülebilir turizm için önce insanımızdan başlamamız ve önce insanımıza yatırım yapmamız gerekmektedir.

Bunun için de her fırsatta her zeminde ve olanağı olan kesimlerce “sürekli eğitim”seferberliği başlatılmalıdır.  Sürekli eğitim, sürekli kurs değildir.  İnsanımızın yaşamında dün ile bugün arasında katma değer yaratan çalışmayı ifade eder. Bu katma değeri oluşturmak içinse bir öğrenme kültürü oluşturmaktır.

Özetle; insanımızı hem kendisi hem de toplumu için değer yaratacak düzeye getirmeliyiz.

Değerli katılımcılar tüm bu olumsuzluklara rağmen kendi insanınıza inanınız. Çoğunluğu, aidiyet duygusu kazanmış, kent ve kentlilik bilincine ulaşmış insanlardan oluşmuş bir yerel toplum şehrinin her türlü derdiyle yakından ilgilidir. Yeter ki biz onların, öğrenmeyi muhteşem bir serüven, harika yolculuk ve aidiyet duygusunun müthiş bir his olarak algılamaları sağlayalım.

2-YENİLİKÇİLİK (Üretimde, hizmette ve sivil toplum-kamu-yerel yönetim-üniversite işbirliğinde değişim diyebiliriz)

Ben buna zihinsel inovasyon-Zihinsel yenileşim diyorum.

Sayın katılımcılar, çevrenin ve kültürün en hassas olduğu yerlerde yeşerebilen turizm kaynaklarının ve çalışmalarının tesadüfen toplum temelli ve sürdürülebilir olması mümkün değildir.

Toplum temelli ve sürdürülebilir turizm kesinlikle, turizm kaynağında bulunan yerel kuruluşların, yerel halkın, hizmet ve ürün sunucularının bir araya gelerek oluşturacakları bir yönetimsel organizasyon, plan ve programın devreye alınmasıyla sağlanabilir.

                Sürdürülebilir turizm çalışmaları; turizm çalışmalarında yer alması gereken tüm taraflar arasında etkili bir işbirliğini ve koordinasyonu oluşturacak etkili sistemlere ihtiyaç duyar. Bu nedenle yerel aktörler ve paydaşlarının katılımı, işbirliği ve karar mekanizmalarında yer almaları sağlamalıdır

Bu doğrultuda, Sayın Vali Cevdet Can’ın oluşturduğu, İl Turizm Koordinasyon Kurulu,Tarih, Kültür ve Turizm Kurulu ve “Yapısal Dönüşümün Başlangıcında Tokat’ın Geleceği İçin Bir Önsöz” dediği metinde oluşturacağını belirttiği Tokat Kurumsal Yönetim Birliğibizim ve şehrimiz için önemli ve değerli bir fırsattır.

Kamu yönetiminde yer alanlar ama özellikle belediyeler ve Tokat sivil toplumu, ilk kez“kurumsal yönetime”, “ortak akla”, “Ortak hareket-Ortak Paylaşım-Ortak Gelişime”vurgu yapan ve  “klasik bürokrasi anlayışını ret eden” bu önsözü dikkatlice okumalarını dilerim. Bu ön söz bizim ve kamu yönetimi için bir milattır.

Sayın valimiz zamanı geldiğinde şehrimizden ayrılacak, başka görevlere gidecektir.

Ama özellikle kamu ve yerel yönetimlerde bulunanlar bu zihinsel inovasyonu paylaşmaları halinde, kalkınma odaklı, toplum temelli, sürdürülebilir bir turizmin” gerçekleştirmesine hizmet edebilirler.

Tokat İl Kültür Müdürü Abdurrahman AkyüzTokat İl Kültür Müdürü Abdurrahman Akyüz

3-MARKALAŞMA

Sayın katılımcılar, bizi takip edenler, kurulduğumuz 2010 yılından itibaren “Marka kent”değil “Kimlikli Kent” kavramını öne aldığımızı ve savunduğumuzu bilir.

Çünkü kent kimliği kentin devamlılığına sağlayan önemli bir öğedir ve güncel deyimle sürdürülebilirliğin ön koşuludur. “Kimlikli Kent” kavramı “Marka Kent” kavramı yerine daha derinlikli bir oluşuma işaret etmektedir.

Ancak turizmde markalaşmakla “Marka Kent” olmak aynı şey değildir. Türkiye’de 15 kentin, “kültürel ve tarihi geçmişi kıstas alınarak” bir gecede marka kent ilan edildiğini düşündüğünüzde “Marka Kent” tanımlamasıyla anılmak zaten pek anlamlı durmuyor.

Günümüzde kentler yatırım çekmek, ekonomilerini güçlendirmek, öne geçmek için birer çekim merkezine dönüşmek, farklı olmak zorundalar. Bu uğurda her kent kendi özgün kimliğini, farkını, özelliklerini öne çıkarmaya, rekabette öne geçmeye çalışıyor, hatta kendilerine yeni kimlikler biçmeye uğraşıyor.

Markalaşma anlayışı, elbette kentleri birer “ürün” e dönüştürecek,   bu anlamda bir pazarlama stratejisi niteliği de taşıyacaktır. Önemli olan markalaşma çalışmalarının içeriği ve doğru yönetimidir. Çünkü içeriği sağlam, doğru yönetilen bir markalaşma anlayışı,  kentleri, kültürleri ve tarihi mirası rekabetin öngörülemezliğine ve tüketim iştahına feda etmez.

Tokat Yöresi turizminin temel sorunlarından birisi, çok sayıda ve türde potansiyele, çok sayıda özgün farklılıklara, kimliğe sahip olunmasına rağmen bu potansiyelin, özgün farklılıkların ve kimliğin performansa dönüştürülebileceği sistematik bir markalaşma sürecine girilememiş olmasıdır.

Tokat’ın başka şehirlerde bulunmayan kendine özgü ve önemli o kadar çok özgün farklılıkları vardır ki, bunların hangisinin şehir kimliği olacağına bir türlü karar verememektedir.

Oysa Tokat’ın bir simge olarak öne çıkarmamız gereken bir kimliğe ve bu kimlikle örtüşen bir slogana ihtiyacı vardır. Bu simge sadece Tokat merkezi değil, tüm ilçelerimizi kucaklamalı ve tarihsel bir derinliği olmalıdır.

Bunu ortaya çıkaracak olansa markalaşma çalışmalarıdır ve acilen başlatılmalıdır.

Kaldı ki, markalaşma sadece Tokat yöresine değil, turizm sektöründe faaliyet gösteren turizmcilere de yarar sağlar. Sektörde yıllarca uğraştıktan sonra kendi çabasıyla oluşturduğu imajdan ya da markadan daha fazlasına kavuşurlar.

Tokat Yöresi’ nin turizmde başarılı olabilmesi için,  sadece turizm sektörü değil, kamunun, yerel siyasi otoritenin, sivil toplum kuruluşların, iş dünyasının, mükemmellik hareketini içselleştirerek rekabet edebilir kurum ve kuruluşlar haline gelmesi gerekmektedir.

Markalaşma sadece ekonomik, coğrafi ve beşeri alanlarda değil, gerek düşünsel anlamda kalitenin yakalanmasına,  gerekse iyi tanımlanmamış kurumsal yapı eksikliklerinin giderilmesinde, kalite güvence sistemi, ölçümleme, coğrafi işaretler gibi marka kimliği elemanlarının oluşturulmasına ve böylelikle kalkınma odaklı bir turizmin gelişime de hizmet edecektir.

Özetle Tokat, Kalkınma odaklı bir turizm gelişimi istiyorsa Tokat’ın sahip olduğu değerleri, muhtemel ziyaretçilerin beklentileri ile eşleştirmesi gerekmektedir. Bunun için de markalaşma çalışmalarına acilen başlamalıdır.

Tokat Valisi Cevdet CanTokat Valisi Cevdet Can

4-YARATICI KÜLTÜR ENDÜSTİRİLERİ (Yaratıcı kültür endüstrileri yoluyla, turizm sektörünün oluşturulması ve geliştirilmesi ve  turizm yatırımlarının çekilmesiyle ilgilidir)

 

Tokat’ta yerel girişimcilerden ve küçük ölçekli olanlarından başlamak üzere bir yaratıcı kültür endüstrisi oluşturulmalıdır. En azından bizim performans göstergelerimizi iyileştirene ve daha büyük yatırımcıların Tokat’a gelmesini sağlayana kadar.

Bu arada büyük yatırım olarak nitelendirdiğimiz konaklama sektörüne yapılan yatırımlarla ilgili bir saptamamıza da belirtiyim.  Bugün Tokat’ta konaklama sektörüne yapılan yatırımların temel nedeni, turizm olgusundan kaynaklı değildir. Konaklama arzının yetersizliği ile ilgilidir.

Tokat’ta turizm alanında yaşanan gelişmeler, zamanla konaklama alanına yatırım yapanların yeni bir yapılanma içerisine girmelerini elbette zorunlu kılacaktır. Konaklama işletmeleri ya bu değişime ayak uyduracak proaktif bir davranış içerisine girecekler, ya da bugünkü mevcut konumlarını ve gelirlerini koruyamayacakları, sancılı günün gelmesini bekleyecekleri reaktif bir davranış içerisinde olacaklardır.

Yörede ciddi anlamda bir kültürel ve sanatsal birikim söz konusudur. Bununla birlikte bu ürünlerin bugüne kadar markalaştırılamadığı görülecektir. Bu nedenle uzman kreatörler (yaratımcılar) ve marka danışmanlarının öncülüğünde ürün markalaşma çalışmaları yürütülmelidir. Turistlerin özgünlük arayışı içinde el sanatçılarının özgün ya da taklit (replika) üretimlere yönelmeleri teşvik edilmeli,  bu konuda onlara öncülük yapılmalıdır.

Bu nedenle, bir taraftan, ilimizde önemli bir ekonomik potansiyele sahip olan el sanatlarının araştırılıp geliştirilmesi sağlanırken, diğer taraftan ilimizin istihdam yaratma alanında ilerlemesi gerçekleştirilmelidir. Bu konuda inanılmaz bir potansiyel vardır.

Bu anlamda belediyemizin TOKMEK ( Tokat Meslek Edindirme ve Girişimcilik Kursları)projesi kapsamında çalışmalar gerçekleştirmektedir.

Bizim sözünü ettiğimizse katma değeri yüksek, yeni illüstrasyonlarda, tasarımlarda, kompozisyonlarda ve kültürel ve sanatsal diyebileceğimiz ve katma değeri yüksek kültür endüstrilerinin oluşturulması için gerekli eğitim ve atölye çalışmalarının teşvikidir.

Bu amaçla, el sanatlarına yönelik yenilikçi uygulama ve tasarım yetersizliğinin aşılması, bu alandaki iş fikirlerinin fırsatlara dönüştürülmesini sağlayacak, bilgi ve beceri eksikliğinin giderilmesi yönünde bir çalışma başlatılmalıdır.

Özellikle kadınların sosyo-ekonomik hayata katılımlarının oldukça sınırlı olması, Tokat’ta işsizliğin en büyük ekonomik sorun olarak ortaya çıkması, birçok yöresel ürünümüzün ülke çapında markalaştırılmasını sağlayacak sektörel altyapıya sahip olmamızı zorunlu kılmaktadır.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s